De pulpproductie bestaat uit twee stappen. De productie van verse vezels en de stofvoorbereiding, oftewel het klaar maken van de pulp voor de papierproductie. De stofvoorbereiding gebeurt meestal vlak voor de papiermachine. Zowel tijdens de pulpproductie uit hout, de productie van verse vezels, als tijdens de pulpproductie uit oud papier, treden er emissies op. 

Tijdens de pulpproductie van verse vezels worden vezels uit de houtstructuur losgemaakt. Hiervoor bestaan chemische en mechanische technieken. Tijdens chemisch pulpen wordt de mate van milieubelasting bepaald door de mate van procescontrole en de mate van hergebruik van de chemicaliën. Tijdens het mechanisch pulpen wordt de emissie bepaald door de energie consumptie die nodig is voor het mechanisch pulpen. De mate van milieubelasting wordt dan sterk bepaald door de manier van energieopwekking. 

Het voordeel van pulpproductie uit verse vezels voor het milieu is dat de vraag naar verse vezels ervoor zorgt dat er grote delen van Europa herbebost worden en dat jonge bomen meer CO2 opnemen dan oudere bomen. De natuurwaarde van de productiebossen wordt in hoge maten bepaald door de bosbeheer methode.

Herpulpen secundaire vezels =recyclen 
Tijdens recycling moeten de vezels losgemaakt worden uit het papier, dit vergt minder energie dan het losmaken uit het hout. Bovendien wordt er een afvalstroom hergebruikt. Daarom wordt recyclepapier als milieuvriendelijker gezien dan papier uit verse vezels. Echter papiervezels verslijten. Hierdoor is een hoog percentage oud papiervezels > 50% weer nadelig voor het energie gebruik tijdens het papier productie proces.

Als de vezels losgemaakt zijn uit het papier, moeten ze ook losgemaakt worden van de inkt waarmee het papier bedrukt is. Het grootste deel van de inkt kan mechanisch verwijderd worden. Als het recyclede papier volledig is gemaakt van gerecycled papier waarvan minimaal 50% ingezameld is bij huishoudens en het papier niet gebleekt of TCF gebleekt is kan het papier het Blaue Engel certificaat krijgen. 

Bleken
Na het losmaken van de vezels uit het hout of het papier wordt de pulp vaak gebleekt en worden er optische witmakers (OBA) aan toegevoegd om de witheid te verhogen. Als gerecyclede papieren wit zijn, zijn ze ook gebleekt of gemaakt van papier dat gemaakt is van gebleekte pulp en niet of nauwelijks bedrukt was voordat het gerecycled werd. 

Oorspronkelijk werd pulp met chloorgas gebleekt, in de VS en Canada is dat nog vaak zo. Eind jaren 80 bleek dat dit zeer negatieve gevolgen heeft op flora en fauna. Daarom werd in 1989 het Elementair Chloorvrije (ECF) proces en in 1991 het Totaal Chloorvrije (TCF) bleekproces ontwikkeld. 

In het ECF proces worden wel chloor verbindingen gebruikt, maar geen puur chloorgas. In het TCF proces wordt er totaal geen chloor meer gebruikt. Inmiddels is in Europa ECF standaard. De grote Europese papierproducenten hebben zeer goede waterzuiveringsinstallaties waardoor het verschil tussen ECF en TCF in emissie naar lucht en water verwaarloosbaar is (er is namelijk altijd emissie van chloorhoudende verbindingen omdat die van nature in hout voorkomen). 

Papierproductie 
De belangrijkste milieuaspecten tijdens de productie van papier zijn: het energiegebruik, de emissie van water van de papiermachine en de stofvoorbereiding. In Nederland wordt veel gewerkt met warmtekracht installaties om het energiegebruik zo efficiënt mogelijk te maken, in Scandinavische landen zijn papierfabrieken vaak gecombineerd met pulpfabrieken en wordt de benodigde energie voor de papier- en de pulpfabriek grotendeels opgewekt uit de afvalstromen van de pulpproductie. 

In 1989 is het Nordic Swan label opgericht om één milieulabel te hebben voor alle producten van Scandinavische landen. Ook voor de productie van papier zijn eisen opgesteld. Deze eisen stellen beperkingen aan de emissie naar lucht, land en water tijdens het pulpen en het produceren van het papier.

Consumenten keurmerken en milieusystemen 
FSC, PEFC, Nordic Swan, Blaue Engel, ECF en TCF zijn consumenten keurmerken: ze geven de consument een garantie dat het product volgens bepaalde goed gedefinieerde regels geproduceerd is, onafhankelijk van waar en door wie het geproduceerd is. Daarnaast zijn er milieuzorgsystemen, zoals ISO 14001 en EMAS. Dit zijn systemen die voorschrijven hoe een bedrijf zijn emissies moet bepalen en hoe er aan een continue verbetering gewerkt kan worden. Vooral EMAS vergt het stellen van concrete goedgedefinieerde doelstellingen voor verbetering en zeer gedetailleerde systematische publicatie van de behaalde resultaten. Er zijn echter geen minimumeisen aan verbonden. Het behouden van de certificering, zeker in geval van EMAS certificering vereist jaarlijks significante verbetering. 

In principe zijn milieuzorgsystemen van toepassing op iedere stap in het productieproces van het bosbeheer tot en met de distributie. Omdat er geen minimumeisen zijn, geeft het ISO 14001 systeem geen garantie aan consumenten. Het EMAS systeem lijkt sterk op het ISO 14001 systeem behalve dat er een rapportage verplichting aan vast zit die het mogelijk maakt om de rapportages van alle EMAS gecertificieerde bedrijven te vergelijken. Als een bedrijf zijn milieuprestaties wil verbeteren dan heeft het veel meer aan een milieuzorgsysteem dan aan een consumenten keurmerk, omdat een milieuzorgsysteem continue verbetering vraagt en ook aangeeft hoe je daar systematisch aan kunt werken. Het verschil tussen FSC en PEFC is dat FSC meer een consumenten keurmerk is en PEFC zeer goed aansluit op het ISO 14001 milieuzorgsysteem. Deze vergelijking gaat niet helemaal op omdat PEFC wel degelijk minimum eisen stelt aan de duurzaamheid van het bosbeheer. 

Ondanks alle systemen blijft persoonlijk contact met de producent de beste garantie. Bij Proost en Brandt hechten we aan dit contact. Door de expertise bij de afdeling Proost Technische Service en Ontwikkeling wordt dit contact ook bij de technische afdelingen van de fabrieken zeer op prijs gesteld. 

Duurzaam Papier 
Naast FSC en PEFC gecertificeerd papier verkoopt Proost en Brandt nog meer “milieuvriendelijk” papier. Bijvoorbeeld Recycled Papier of kwaliteiten met een ander milieukeurmerk. 

Kijk voor meer informatie op www.pefcnederland.nl, www.fsc.nl of neem contact op met een van onze verkoopkantoren.